Σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη, η προστασία των παιδιών θα έπρεπε να αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
Κι όμως, σε πυκνοκατοικημένες γειτονιές της Αθήνας, όπως στο Γαλάτσι, εκατοντάδες παιδιά μεγαλώνουν και μελετούν καθημερινά μέσα σε ένα περιβάλλον συνεχούς ηχορύπανσης.
Από τις πρώτες πρωινές ώρες έως αργά τη νύχτα, ο επίμονος θόρυβος από ακινητοποιημένα τρόλει, τα οποία έχουν σε λειτουργία πετρελαιοκινητήρες και κλιματιστικά, διαταράσσει τη συγκέντρωση, την ηρεμία και την ποιότητα ζωής ολόκληρων οικογενειών.
Η διεθνής επιστημονική κοινότητα έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι η μακροχρόνια έκθεση των παιδιών σε υψηλά επίπεδα θορύβου επηρεάζει αρνητικά τη γνωστική τους ανάπτυξη,
τη μαθησιακή τους απόδοση,
τον ύπνο και τη συναισθηματική τους ισορροπία.
Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά απλώς μια ενόχληση της καθημερινότητας.
Αφορά το δικαίωμα των παιδιών να μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον που προστατεύει την υγεία, την ανάπτυξη και το μέλλον τους.
Ο ΟΗΕ έχει προειδοποιήσει ότι η αστική ηχορύπανση εξελίσσεται σε "παγκόσμια απειλή για τη δημόσια υγεία, η οποία ήδη οδηγεί σε 12.000 πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και επηρεάζει περίπου 100 εκατομμύρια Αμερικανούς.
Η ηχορύπανση αποτελεί ένα αυξανόμενο παγκόσμιο πρόβλημα, καθώς αυξάνονται και τα επίπεδα θορύβου που σχηματίζουν το αστικό ηχοτοπίο.
Ο περιβαλλοντικός θόρυβος, ιδιαίτερα ο θόρυβος της οδικής κυκλοφορίας, συγκαταλέγεται στους πιο επιβλαβείς περιβαλλοντικούς παράγοντες για την υγεία, μετά την ατμοσφαιρική ρύπανση .
Έχει διαπιστωθεί ότι τέτοιου είδους θόρυβοι αυξάνουν το χρόνιο στρες και προκαλούν διαταραγμένο ύπνο και υψηλότερη αρτηριακή πίεση.
Ο θόρυβος και η ενόχληση από τον θόρυβο έχουν συσχετιστεί με προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως η κατάθλιψη και το άγχος και η έκθεση σε θόρυβο έχει επίσης συσχετιστεί με μεγαλύτερο κίνδυνο διαβήτη .
Ο δυνατός θόρυβος από πηγές όπως τα τρόλεϊ,(τα πιο ηχορυπογόνα μέσα μαζικής μεταφοράς), οι μοτοσικλέτες,
οι φυσητήρες φύλλων, και τόσα άλλα, με την πάροδο του χρόνου να οδηγήσει σε απώλεια ακοής και εμβοές .
Οριζόμενη ως ανεπιθύμητοι ή ενοχλητικοί ήχοι, η ηχορύπανση από την αυξανόμενη κυκλοφορία έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία και την ανάπτυξη των βρεφών και των παιδιών.
Οριζόμενη ως ανεπιθύμητοι ή ενοχλητικοί ήχοι, η ηχορύπανση από την αυξανόμενη κυκλοφορία έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία και την ανάπτυξη των βρεφών και των παιδιών.
Η ηχορύπανση λοιπόν, είναι πολύ καταστροφική για τα παιδιά, ειδικά όταν είναι συνεχής ή έντονη.
Τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα από τους ενήλικες λόγω της ανάπτυξης του εγκεφάλου και του νευρικού τους συστήματος.
Οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο ακουστικές (π.χ. απώλεια ακοής), αλλά και γνωστικές, συναισθηματικές και σωματικές.
Επιπτώσεις της ηχορύπανσης στα παιδιά:
1. Ακοή
• Μόνιμη ή προσωρινή απώλεια ακοής από παρατεταμένη έκθεση σε υψηλά επίπεδα θορύβου.
• Αυξημένος κίνδυνος βουητού στα αυτιά (εμβοές).
2. Γνωστική Ανάπτυξη & Μάθηση
• Μείωση συγκέντρωσης και προσοχής, ειδικά σε σχολικά περιβάλλοντα.
• Χαμηλότερες επιδόσεις σε γλωσσικά και μαθηματικά τεστ.
• Διαταραχές στην ανάγνωση, ειδικά σε παιδιά που φοιτούν σε σχολεία κοντά σε αεροδρόμια ή δρόμους με έντονη κυκλοφορία.
3. Ψυχολογική Υγεία
• Άγχος, εκνευρισμός, κόπωση.
• Δυσκολία στον ύπνο ή διαταραχές ύπνου, οι οποίες επηρεάζουν τη μνήμη και τη διάθεση.
• Αίσθημα ανασφάλειας ή αδυναμίας ελέγχου του περιβάλλοντος.
4. Σωματική Υγεία
• Αύξηση των επιπέδων κορτιζόλης (ορμόνη του στρες).
• Αυξημένη αρτηριακή πίεση και πιθανή μακροχρόνια καρδιαγγειακή επιβάρυνση.
• Αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού σε χρόνιες περιπτώσεις.
1. Ακοή
• Μόνιμη ή προσωρινή απώλεια ακοής από παρατεταμένη έκθεση σε υψηλά επίπεδα θορύβου.
• Αυξημένος κίνδυνος βουητού στα αυτιά (εμβοές).
2. Γνωστική Ανάπτυξη & Μάθηση
• Μείωση συγκέντρωσης και προσοχής, ειδικά σε σχολικά περιβάλλοντα.
• Χαμηλότερες επιδόσεις σε γλωσσικά και μαθηματικά τεστ.
• Διαταραχές στην ανάγνωση, ειδικά σε παιδιά που φοιτούν σε σχολεία κοντά σε αεροδρόμια ή δρόμους με έντονη κυκλοφορία.
3. Ψυχολογική Υγεία
• Άγχος, εκνευρισμός, κόπωση.
• Δυσκολία στον ύπνο ή διαταραχές ύπνου, οι οποίες επηρεάζουν τη μνήμη και τη διάθεση.
• Αίσθημα ανασφάλειας ή αδυναμίας ελέγχου του περιβάλλοντος.
4. Σωματική Υγεία
• Αύξηση των επιπέδων κορτιζόλης (ορμόνη του στρες).
• Αυξημένη αρτηριακή πίεση και πιθανή μακροχρόνια καρδιαγγειακή επιβάρυνση.
• Αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού σε χρόνιες περιπτώσεις.
Ιδιαίτερα ευάλωτες ομάδες παιδιών:
• Παιδιά κάτω των 5 ετών (κρίσιμη ηλικία για γλωσσική και νοητική ανάπτυξη).
• Παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή αυτισμό.
• Παιδιά που ζουν σε αστικές περιοχές με υψηλή πυκνότητα πληθυσμού και κυκλοφορία.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί:
• Περιορισμός της χρήσης ηλεκτρονικών συσκευών με έντονο ήχο.
• Ενημέρωση και πίεση προς τοπικές αρχές για περιορισμό κυκλοφοριακής ή βιομηχανικής ηχορύπανσης.
• Παιδιά κάτω των 5 ετών (κρίσιμη ηλικία για γλωσσική και νοητική ανάπτυξη).
• Παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή αυτισμό.
• Παιδιά που ζουν σε αστικές περιοχές με υψηλή πυκνότητα πληθυσμού και κυκλοφορία.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί:
• Περιορισμός της χρήσης ηλεκτρονικών συσκευών με έντονο ήχο.
• Ενημέρωση και πίεση προς τοπικές αρχές για περιορισμό κυκλοφοριακής ή βιομηχανικής ηχορύπανσης.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, 8 κύριες μελέτες για παιδιά και εφήβους (2001 2023)
Βρήκαν σημαντική μείωση στις γνωστικές ικανότητες: με σταθερή επίπτωση (standardized mean difference) περίπου –0,544 (95% CI: [–0.616, –0.472]), δηλαδή υψηλότερα επίπεδα θορύβου σχετίζονται με χειρότερες επιδόσεις σε μνήμη, εκτελεστικές λειτουργίες κ.α.PubMed+1
Σε παγκόσμιο και Ευρωπαικό επίπεδο πολλές παρατηρητικές μελέτες που συσχετίζουν:
-. μειωμένη απόδοση σε ανάγνωση και μνήμη
-. δείκτες άγχους και συμπτωμάτων υπερδραστηριότητας;
-. αλλαγές στη φυσιολογική ανταπόκριση του σώματος στο στρες (π.χ. ορμόνες, καρδιαγγειακοί δείκτες)
Όταν η φασαρία μειώθηκε (π.χ. σε ελεγχόμενες συνθήκες vs πιο θορυβώδεις), οι επιδόσεις στα τεστ αντίληψης/μνήμης/προσοχής βελτιώθηκαν κατά περίπου 15% σε ορισμένα σχολεία.
Δηλαδή, η μείωση θορύβου είχε άμεση θετική επίπτωση στη γνωστική απόδοση. PubMed
επίλογος
Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις ισχύουν αυστηροί κανόνες για το λεγόμενο:
- “engine idling”
- δηλαδή τη λειτουργία κινητήρα ενώ το όχημα είναι ακινητοποιημένο.
Ακριβώς επειδή:
- παράγονται μικροσωματίδια,
- οξείδια αζώτου,
- καυσαέρια diesel,
- θόρυβος,
- θερμική επιβάρυνση,
- και επιβάρυνση της δημόσιας υγείας.
Ακολουθούν μερικές, πρόσφατες επιστημονικές μελέτες που δείχνουν με στοιχεία πόσο επιβλαβής είναι η ηχορύπανση για τα παιδιά μας...
